Numeracja szosy Warszawa - Katowice: od "dwójki" do "jedynki"

Dla wielu kierowców "gierkówka" to wciąż droga E-16, ale ten numer był tylko epizodem w długiej historii szosy z Warszawy do Katowic

Drogi numerowano już przed wojną - ale tylko na papierze. W ustawie z 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej szosa „(Warszawa) - Falenty - Rawa - Piotrków - Częstochowa - Będzin” nazwana jest magistralną (tzn. łączącą stolicę państwa z granicami lub kresami) i posiada numer 2. Cyfrowych oznaczeń na pewno nie było jednak na żółtych wtedy drogowskazach.

Po II wojnie światowej przyjęto zasadę, że najważniejsze drogi - tyle, że wtedy były to numery od 10 do 19 - rozchodzą się promieniście ze stolicy. Inne ważne drogi miały numery od 20 wzwyż.

Szosa Warszawa - Katowice z czasów „przedgierkowskich” miała jeden numer na całej długości: 16, ale już w drugiej połowie lat 50. zaczęto stosować oznaczenia europejskie z literą „E”. Jako że przebieg dróg międzynarodowych nie zgadzał się z krajowymi, na odcinku „szesnastki” z Warszawy do Piotrkowa towarzyszyła kierowcom zielona tabliczka E-82, a dalej E-16.

Ten ostatni symbol zapamiętało wielu kierowców, zwłaszcza, że w kolejnej dekadzie zrezygnowano z oznaczeń krajowych, jeśli droga miała jednocześnie numer międzynarodowy. Gdy więc budowano "gierkówkę", numery E-82 (Warszawa - Piotrków) i E-16 (Piotrków - Katowice) były jedynymi umieszczanymi w terenie i na mapach.

W 1985 r. uchwałą Rady Ministrów zmieniono numerację dróg. Za podstawowe uznawano oznaczenia krajowe, zaś międzynarodowe zaczęły pełnić rolę jedynie uzupełniającą. Przyjęto odmienną zasadę od wprowadzonej zaraz po wojnie, którą można zamknąć w haśle „wszystkie drogi prowadzą do Warszawy”, i zdecydowano, że ciągi dróg ze wschodu na zachód otrzymają numery parzyste, a biegnące z północy na południe - nieparzyste. Najważniejsze są przy tym drogi jednocyfrowe. Wtedy właśnie odcinek z Warszawy do Piotrkowa otrzymał numer 8, a z Piotrkowa do Katowic numer 1.

Przy okazji zmieniły się też, dziś sporadycznie używane, oznaczenia międzynarodowe. Wprawdzie reformy „zielonych numerów” dokonano w Europie już w 1975 r., czyli jeszcze podczas budowy „gierkówki”, ale decydentom z epoki PRL-u ten fakt umknął uwadze. Błąd wyprostowano dekadę później: dawne E-16 to teraz E-75 (przez bardzo krótki czas nosiła, przez pomyłkę, numer E-77) zaś E-82 przemianowano na E-67.

Ostatnią modyfikacja było przeniesienie - już w latach 90. - „jedynki” z Katowic na tzw. wschodnią obwodową. Wtedy odcinek biegnący przez Będzin i Sosnowiec do Katowic otrzymał nr 86.

Reasumując: "gierkówka" z Warszawy do Katowic na poszczególnych odcinkach nosi obecnie numery: 8, 1 (a na parokilometrowym odcinku pod Piotrkowem A1), 86.

1, A1, S1...

Według obowiązujących obecnie zasad, ciąg drogowy ma cały czas ten sam numer, ale w zależności od klasy danego odcinka, cyfrom może towarzyszyć litera S (ekspresówka) lub A (autostrada). Stąd "jedynka", która zaczyna się nad Bałtykiem, a kończy w Cieszynie, ma w Gdańsku nr 1, następnie do węzła w Nowych Marzach pod Grudziądzem nazywa się A1, potem aż za Łódź znów jest "jedynką" (z wyjątkiem obwodnicy Świecia oznaczonego jako S1). Za Łodzią wjeżdżamy na A1, która prowadzi do Piotrkowa. Tutaj spotykamy się z "gierkówką" z Warszawy - i dalej jedziemy "jedynką".